شناخت جنس پارچه لباس؛ نخی، کتان، لینن، ویسکوز، کرپ، جین و ۱۰ پارچه‌ی پرکاربرد دیگه
کدوم پارچه برای تابستون خنک‌تره، کدوم چروک نمیشه و کدوم آب میره؟ راهنمای کامل جنس پارچه‌ی لباس؛ نخی، کتان، لینن، ویسکوز، کرپ، حریر، جین، پشم و پلیاستر.
🗓 ۵ آبان ۱۴۰۵ · ⏱ ۵ دقیقه مطالعه
دو تا مانتو با یه مدل و یه رنگ رو کنار هم تصور کن. یکی بعد از نیم ساعت نشستن توی ماشین مثل کاغذ مچاله شده، اون یکی هنوز صافه. یکی توی گرمای مرداد خفه‌ت می‌کنه، اون یکی هوا رو رد می‌کنه. فرقشون فقط یه چیزه: جنس پارچه.
موقع خرید، قبل از قیمت و حتی قبل از مدل، نگاه کن پارچه چیه. برچسب داخل لباس معمولاً درصد الیاف رو نوشته (مثلاً «۹۵٪ کاتن، ۵٪ الاستان»). اینجا یاد می‌گیری این عددها یعنی چی.
الیاف طبیعی، مصنوعی و نیمه‌مصنوعی
قبل از اسم پارچه‌ها، یه تقسیم‌بندی ساده کمک می‌کنه:
- طبیعی: از گیاه یا حیوان؛ مثل پنبه، کتان (لینن)، پشم و ابریشم. معمولاً خنکتر و قابل‌تنفس‌ترن، ولی بیشتر چروک میشن و گاهی آب میرن.
- نیمه‌مصنوعی: از سلولز چوب ولی با فرایند شیمیایی؛ مثل ویسکوز (ریون)، مودال و لیوسل. لطافت و افتادگی خوبی دارن.
- مصنوعی: از مشتقات نفتی؛ مثل پلیاستر، نایلون و اسپندکس (لایکرا). مقاوم و کم‌چروکن، ولی معمولاً عرق رو کمتر جذب میکنن.
خیلی از پارچههای امروزی ترکیبی‌ان؛ یعنی از هر دسته یه مقدار دارن تا هم راحت باشن و هم دوام بیارن.
پارچههای تابستونی و خنک
نخی (پنبه)
پرکاربردترین پارچه‌ی دنیا. عرق رو جذب می‌کنه، به پوست حساسیت نمیده و راحت شسته میشه. تی‌شرت، پیراهن و لباس بچه معمولاً نخیه. نقطه‌ضعفش: اگه پیش‌شور نشده باشه، توی آب داغ آب میره و زود چروک میشه. اطلاعات بیشتر توی صفحه‌ی پارچه‌ی نخی.
کتان و لینن
اینجا یه نکته‌ی مهم درباره‌ی بازار ایران هست: کلمه‌ی «کتان» توی مغازه‌ها اغلب برای پارچههای نخیِ ضخیم و بادوام (مثل کتان کش یا کتان جناغ برای مانتو و شلوار) استفاده میشه. ولی لینن یا کتانِ واقعی، از ساقه‌ی گیاه کتان به دست میاد؛ خیلی خنک و سبکه، بافتش یه کم ناصاف و طبیعیه و زود چروک میشه، که خودش بخشی از ظاهر شیکشه. برای تابستون، لینن یکی از بهترین انتخاب‌هاست. صفحه‌ی پارچه‌ی کتان
ویسکوز (ریون)
نرم، خنک و با افتادگی قشنگ؛ برای شومیز، پیراهن زنانه و شال عالیه. ولی وقتی خیسه ضعیف میشه؛ پس بهتره با دست و آب سرد شسته بشه و چلونده نشه. صفحه‌ی ویسکوز
حریر و شیفون
سبک و نیمه‌شفاف، برای لباس مجلسی، روسری و لایه‌ی رویی. حریر طبیعی از ابریشمه و گرونه؛ بیشتر شیفون‌های بازار پلی‌استرن.
پارچههای چهارفصل و رسمی
کرپ
اسم یه بافته، نه یه الیاف؛ سطحش کمی دون‌دون و مات‌ه. کرپ پلیاستر توی مانتو و شلوار اداری خیلی محبوبه، چون چروک نمی‌گیره و خوش‌فرم می‌مونه. کرپ ویسکوز خنک‌تره ولی حساس‌تر.
ساتن
بافتی که یه روی براق و یه روی مات داره. برای لباس مجلسی، شومیز و روسری استفاده میشه. ساتن ابریشمی خیلی گرونه؛ بیشتر ساتن‌های بازار پلی‌استرن.
جین (دنیم)
پارچه‌ی نخیِ ضخیم با بافت جناغی (تویل) که معمولاً با رنگ نیلی رنگ شده. وزنش رو با «اونس» میگن: جین ۱۰ تا ۱۲ اونس سبک و تابستونیه، ۱۴ اونس به بالا سنگین و بادوامه. جین‌هایی که ۱ تا ۳ درصد لایکرا دارن کش میان و راحت‌ترن.
پارچههای پاییز و زمستون
پشم
گرم‌ترین الیاف طبیعی؛ حتی وقتی کمی نم داره گرم نگه می‌داره و بو نمی‌گیره. ولی توی آب گرم و با چرخش زیاد نمدی میشه و کوچیک میشه. فقط با برنامه‌ی پشم ماشین یا با دست بشور.
بافت (کشباف)
بافتنی‌ها و پلیورها از حلقه‌های به‌هم‌وصل ساخته میشن و کش میان. جنسشون می‌تونه پشم، اکریلیک یا ترکیبی باشه. پلیور رو آویزون خشک نکن؛ از شونه کش میاد. صاف روی حوله پهنش کن.
مخمل و پولار
مخمل یه سطح پرزدار و نرم داره و برای لباس مجلسی زمستونی شیکه. پولار یه پارچه‌ی مصنوعی گرم و سبکه که برای سویشرت و لباس راحتی استفاده میشه.
جدول مقایسه‌ی سریع پارچه‌ها
| پارچه | خنکی | چروک | آب رفتن | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| نخی | زیاد | زیاد | ممکن | تی‌شرت، پیراهن، لباس بچه |
| لینن | خیلی زیاد | خیلی زیاد | کم تا متوسط | لباس تابستونی، مانتوی سبک |
| ویسکوز | زیاد | متوسط | ممکن | شومیز، پیراهن، شال |
| کرپ پلیاستر | کم | خیلی کم | نه | مانتو و شلوار اداری |
| جین | متوسط | کم | کم | شلوار، کت، دامن |
| پشم | گرم | کم | زیاد (نمدی شدن) | پالتو، پلیور |
| پلیاستر | کم | خیلی کم | نه | لباس ورزشی، مجلسی ارزان |
چطور موقع خرید پارچه رو تشخیص بدیم؟
- برچسب رو بخون. درصد الیاف معمولاً نوشته شده؛ «Cotton» یعنی پنبه، «Linen» کتان، «Viscose» یا «Rayon» ویسکوز، «Polyester» پلیاستر، «Elastane» یا «Spandex» همون لایکراست.
- مشت کن و ول کن. چند ثانیه پارچه رو توی دستت مچاله کن. اگه پر از چروک شد، توی روز هم همین‌طوره.
- جلوی نور بگیر. برای لباس روشن تابستونی، ببین چقدر نور رد میشه؛ شاید لازم باشه زیرش چیزی بپوشی.
- از فروشنده‌ی آنلاین بپرس. فروشنده‌ی خوب جنس رو دقیق می‌نویسه. اگه فقط نوشته «پارچه‌ی درجه‌یک»، بپرس دقیقاً چیه.
سؤال‌های رایج
خنکترین پارچه برای تابستون کدومه؟
لینن (کتان واقعی) و بعد از اون پنبه و ویسکوز. اینها هوا رو رد میکنن و عرق رو جذب میکنن. پلیاستر و نایلون توی گرما معمولاً گرمترن.
کدوم پارچه چروک نمیشه؟
کرپ پلیاستر، پلیاستر، و پارچههای ترکیبی با درصد بالای الیاف مصنوعی. برای مسافرت و محل کار انتخاب راحتیان.
فرق کتان و لینن چیه؟
توی بازار ایران «کتان» اغلب به پارچههای نخیِ ضخیم مانتویی گفته میشه، ولی لینن همون کتانِ طبیعی از گیاه کتانه که خنکتر و سبکتره. برچسب لباس رو ببین: Linen یعنی لینن واقعی.
لایکرا توی پارچه یعنی چی؟
لایکرا (اسپندکس یا الاستان) یه الیاف کشسانه که معمولاً ۲ تا ۵ درصد به پارچه اضافه میشه تا لباس کش بیاد و فرمش رو نگه داره.
رنگ، سایز و قیمت؛ با سایزیاب و سفارش در واتس‌اپ.
