📑 فهرست مطالب
در ویترین جواهرفروشی‌های لوکس گاهی حلقه‌هایی می‌بینید که روی برچسبشون نوشته «پلاتین». یا وقتی قیمت فلزات رو نگاه می‌کنید، کنار طلا و نقره اسم پلاتین و پالادیوم هم هست. این دو فلز در ایران کمتر شناخته‌شده‌ان ولی ویژگی‌های جالبی دارن. این مقاله اونها رو معرفی می‌کنه.
پلاتین و پالادیوم چی هستن؟
هر دو از گروه فلزات پلاتینی (PGM) هستن: فلزهایی سفید، سنگین، بسیار مقاوم در برابر خوردگی و کمیاب‌تر از طلا.
| ویژگی | پلاتین | پالادیوم | طلای سفید ۱۸ عیار |
|---|---|---|---|
| رنگ | سفید خاکستری طبیعی | سفید | سفید متمایل به زرد (معمولاً با آبکاری رودیوم) |
| چگالی (g/cm³) | حدود ۲۱٫۴ | حدود ۱۲ | حدود ۱۵ تا ۱۶ |
| عیار رایج جواهرات | ۹۵۰ یا ۹۰۰ | ۹۵۰ یا ۵۰۰ | ۷۵۰ |
| نیاز به آبکاری | ندارد | معمولاً ندارد | معمولاً دارد |
| حساسیت پوستی | بسیار کم | بسیار کم | بسته به آلیاژ (نیکلی یا پالادیومی) |
| کاربرد صنعتی اصلی | کاتالیست خودرو، صنایع شیمیایی، پزشکی | کاتالیست خودروهای بنزینی | — |
قیمت پلاتین و پالادیوم
قیمت هر دو در بازار جهانی به دلار برای هر اونس اعلام میشه. قیمت داخلی هم با همون منطق طلا حساب میشه:
قیمت هر گرم ≈ اونس × دلار ÷ ۳۱٫۱۰۳۵ × عیار
قیمت لحظهای پلاتین و قیمت لحظهای پالادیوم رو ببینید.
نکته‌ی جالب: پلاتین همیشه گرونتر از طلا نیست
خیلی‌ها فکر می‌کنن پلاتین چون کمیاب‌تره، همیشه گرونتر از طلاست. در گذشته بیشتر وقت‌ها این‌طور بود، ولی در سالهای اخیر قیمت پلاتین در دورههای طولانی کمتر از طلا بوده. پالادیوم هم در یک دوره به خاطر تقاضای صنعت خودرو از طلا گرونتر شد و بعد دوباره افت کرد. این نشون میده قیمت این فلزها به شدت به صنعت وابسته‌ست و نوسان زیادی داره.
پلاتین در جواهرات
مزیت‌ها
- رنگ سفید ماندگار: برخلاف طلای سفید، به آبکاری نیاز نداره و زرد نمیشه.
- ضدحساسیت: برای پوست‌های حساس مناسبه.
- دوام: خیلی سخت و مقاوم؛ نگین رو محکم نگه می‌داره.
- سنگینی: حلقه‌ی پلاتین حس سنگین و باکیفیتی داره.
عیب‌ها
- قیمت کل بالاتر: حتی اگه قیمت هر گرمش نزدیک طلا باشه، چون چگالیش خیلی بیشتره، یه حلقه با همون ابعاد سنگین‌تر و در نتیجه گرونتر میشه. اجرت ساختش هم معمولاً بیشتره.
- پتینه: سطح پلاتین با گذشت زمان کمی مات و خاکستری میشه (که بعضی‌ها دوستش دارن) و با پولیش برمی‌گرده.
- بازار محدود در ایران: سازنده، تعمیرکار و خریدار کمتری داره.
پالادیوم در جواهرات
- در جواهرات خالص (۹۵۰) کمتر رایجه ولی وجود داره؛ سبک‌تر از پلاتینه.
- بیشترین کاربردش در جواهرات بهعنوان سفیدکنندهی طلای سفیده. ترکیب آلیاژ طلا
- طلای سفید پالادیومی برای کسانی که به نیکل حساسیت دارن گزینه‌ی بهتریه. حساسیت پوستی به طلا
خرید و فروش در ایران
خرید
- عیار رو بپرسید و مهر رو ببینید: PT950، PT900، PLAT برای پلاتین؛ PD950 یا PD500 برای پالادیوم.
- مطمئن بشید قطعه «طلای سفید با آبکاری» نیست که به اسم پلاتین فروخته میشه.
- وزن و اجرت رو جدا بپرسید.
فروش
- بازار خرید پلاتین و پالادیوم در ایران محدوده؛ خیلی از طلافروشیها این فلزها رو نمی‌خرن یا با کسر زیاد می‌خرن.
- قبل از خرید، شرایط بازخرید رو از فروشنده بپرسید.
- برای پس‌انداز، این فلزها در ایران به خاطر نقدشوندگی پایین معمولاً گزینه‌ی رایجی نیستن.
تشخیص پلاتین
- مهر عیار: PT950 یا PT900.
- وزن: پلاتین خیلی سنگینه؛ یه حلقه‌ی پلاتین به‌وضوح سنگین‌تر از حلقه‌ی هم‌اندازه‌ی طلای سفیده.
- رنگ لبه‌ها: طلای سفید وقتی آبکاریش ساییده بشه، لبه‌هاش کمی زرد میشه؛ پلاتین نه.
- آزمایش XRF: دقیق‌ترین روش در دسترس. عیارسنجی در آزمایشگاه
سؤالات متداول
پلاتین گرونتره یا طلا؟
بستگی به زمان داره. در سالهای اخیر در دورههای طولانی پلاتین ارزونتر از طلا بوده، ولی در گذشته گرونتر بوده. قیمت لحظهای رو ببینید.
فرق پلاتین و طلای سفید چیه؟
پلاتین ذاتاً سفیده، سنگینتره، به آبکاری نیاز نداره و حساسیت ایجاد نمیکنه. طلای سفید آلیاژ طلاست و سفیدیش اغلب از آبکاری رودیومه.
حلقه‌ی پلاتین چرا گرونتره؟
چون پلاتین چگالی خیلی بیشتری داره و حلقه با همون ابعاد سنگین‌تر میشه؛ اجرت ساختش هم معمولاً بیشتره.
پلاتین در ایران خرید و فروش میشه؟
بله، ولی بازارش محدوده و خیلی از طلافروشیها خریدار پلاتین نیستن.
پالادیوم کجا استفاده میشه؟
بیشتر در کاتالیست خودروها و در جواهرات بهعنوان سفیدکنندهی آلیاژ طلای سفید.
